Καρκίνος του Τραχήλου της Μήτρας

ΑΠΟΜΥΘΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ ΚΑΙ ΑΠΛΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΑΥΤΟΥ

   Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι ο δεύτερος συχνότερος στις γυναίκες μετά τον καρκίνο του μαστού. Παγκοσμίως εμφανίζονται 528.000 νέα περιστατικά ενώ τουλάχιστον 266.000 γυναίκες πεθαίνουν κατ΄ έτος. Αφορά κυρίως νέες γυναίκες ηλικίας 30-50 ετών. Στην Ευρώπη υπολογίζονται 58.300 νέα περιστατικά με 24.400 θανάτους. Η κακοήθεια στον τράχηλο δεν είναι ευτυχώς μία αιφνίδια και απότομη διαδικασία αλλά ξεκινά ως τραχηλική ενδοεπιθηλιακή δυσπλασία η οποία σε βάθος αρκετών ετών, χωρίς παρακολούθηση κι επίβλεψη , σε ποσοστό περίπου 33% θα εξελιχτεί σε καρκίνο, αρχικά in situ και μετά σε διηθητικό καρκίνωμα πέραν της βασικής μεμβράνης του επιθηλίου. Κύριος αιτιολογικός παράγοντας είναι η λοίμωξη από τον ιό των ανθρωπίνων κονδυλωμάτων – HPV. Είναι ένας DNA ιός που μεταδίδεται κυρίως με την σεξουαλική επαφή, ενώ δεν αποκλείεται η μεταφορά του στο νεογνό κατά την ενδομήτρια ζωή του ( σπάνια ) ή διακολπικά στον τοκετό. Τα υψηλού κινδύνου ογκογόνα στελέχη 16,18,31,45, 33, 51-53, 58 κ.α. προκαλούν δυσπλασίες με δυνητική εξέλιξη σε κακοήθεια, ενώ τα χαμηλού κινδύνου στελέχη 6,11 προκαλούν κονδυλώματα αλλά, προσοχή πιθανόν και ήπιες δυσπλαστικές αλλοιώσεις βαθμίδος  CIN 1. Βεβαίως ένα σημαντικό ποσοστό των προσβληθέντων, γύρω στο 80%, επιστρέφει στην πρότερη φυσιολογική κατάσταση. Το υπόλοιπο 20% πιθανόν θα εξελιχθεί σε ενδοεπιθηλιακές δυσπλασίες υψηλού βαθμού ( HGSIL ) – CIN 3, γεγονός που επιβάλλει χειρουργική παρέμβαση με laser, ηλετροδιαθερμικό loop ή ακόμη και κωνοειδή εκτομή τραχήλου στην περίπτωση αλλοιωμένων ενδοτραχηλικών κυττάρων. Το 85-90% των περιπτώσεων καρκίνου τραχήλου μήτρας είναι εκ πλακωδών κυττάρων και το 10-15% είναι αδενοκαρκινώματα προερχόμενα από ενδοτραχηλικές δυσπλασίες. Όμως η επίπτωση του τραχηλικού καρκίνου έχει αυξηθεί ή ελαττωθεί και γιατί; Σαφώς έχει ελαττωθεί σταθερά στις περιοχές όπου εφαρμόζονται οργανωμένα προγράμματα ελέγχου, βασιζόμενα στη δευτερογενή πρόληψη, με τη χρήση του τέστ Παπανικολάου σε ευρεία κλίμακα αλλά και της ορθής τέλεσης της  κολποσκόπησης όταν ενδείκνυται. Παθολογικά τέστ Παπανικολάου με ευρήματα παθολογίας στις συνακόλουθες κολποσκοπήσεις, επιβάλλουν περιοχικές βιοψίες των αλλοιώσεων.

Αυτές θα θέσουν και τη διάγνωση του καρκίνου, ο οποίος σταδιοποιείται με αμφίχειρη εξέταση υπό αναισθησία, κυστεοσκόπηση και πρωκτοσκόπηση. Η σταδιοποίηση της νόσου δεν μεταβάλλεται βάσει της εξέλιξής της ή με βάση τα διεγχειρητικά ευρήματα. Εφόσον ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας έχει εγκατασταθεί, οι συντηρητικές θεραπείες των δυσπλασιών και του καρκινώματος in situ δίδουν πλέον τη θέση τους στην ριζική υστερεκτομή και αναλόγως του σταδίου της νόσου στην ακτινοθεραπεία με εξωτερικές ράβδους – βραχυθεραπεία. Η υψηλή νοσηρότητα και θνητότητα του τραχηλικού καρκίνου δημιούργησε την αναγκαιότητα μιάς πρωτογενούς πρόληψης, απαλλαγμένης από τα ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα

 ( 20-25% ) και την υποκειμενικότητα της κυτταρολογίας, χωρίς όμως να παραβλέπεται η εξαιρετική της χρησιμότητα. Έτσι σε συνδυασμό με τη δευτερογενή πρόληψη, η πρωτογενής πρόληψη – εμβολιασμός αποτελεί μονόδρομο. Παρουσιάζει 100% αποτελεσματικότητα (για τους τύπους 16,18 και αν η γυναίκα δεν έχει ήδη μολυνθεί), υψηλή προστασία από άλλους ογκογόνους τύπους, μέγιστη ασφάλεια ενώ παράλληλα το εμβόλιο παράγει πολύ υψηλότερους τίτλους αντισωμάτων σε σύγκριση με  τη φυσική λοίμωξη. Ο εμβολιασμός κατά του HPV φαίνεται πολλά υποσχόμενος. Τα προγράμματα screening- πρωτογενούς και δευτερογενούς πρόληψης- θα πρέπει να διατηρηθούν και να εξελιχθούν τις επόμενες δεκαετίες.